|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
AKUPUNKTUR DERGİSİ . CİLT 10 . SAYI 38 . YIL 2000
THİOPENTAL İNDÜKSİYONUNU TAKİBEN GÖRÜLEN HİPOTANSİYON ÜZERİNE AURİKULOTERAPİNİN ETKİSİ
İlhan ÖZTEKİN (*), Deniz S. ÖZTEKİN (**)
(*) Dr. Siyami Ersek Göğüs, Kalpve Damar Hastalıkları Hastanesi Anesteziyoloji Klininiği, Uzm. Dr.
(**) İ.Ü. Florence Nightingale Hemşirelik Yüksek Okulu, Yrd. Doç. Dr.
ÖZET
Genel anestezi ilacı olarak kullanılan Thiopenthal’in i.v indüksiyonunda kardoidepressif etki nedeniyle kardiyak ve serebral hipoperfüzyona neden olabilen belirgin bir arteriyal hepotonsiyon görülebilmektedir. Aurikuloterahide (kulak akupunkturu) P29 noktası hipo tonik dolaşım disregulüsyonun tedavisinde kullanılmaktadır.Çalışmamızda P29’un bilateral stimülasyonu ile thiopental’in kan basıncını düşürücü etkisini araştırdık ve istatistiksel olarak çok ileri derecede anlamlılık gösteren olumlu etkisi olduğu sonucuna vardık.
SUMMARY
When thiopental is used as intravenously (i.v) to induce anaesthesia, its cardiodepressive effect may resultin a marked drop in the arterial blood pressure. The resulting reduction in cardial and cerebral perfusion may cause serious complications. The ear acupuncture point P29 (occiput) is used for the treatment of hipotonic circulatory disregülation.This paper is a report on the study of the use of a bilateral stimulation of P29 to reduce significantly (in statistcally) to drop in the arterial blood pressure caused by the administration of thiopenthal to indue anaesthesia
GİRİŞ
Thiopenthal’in anestezi indüksiyonu sırasında kardiovaskuler etkileri ile kan basıncını düşürücü etkisi olduğu bilinmektedir (1,2). Bu etki özellikle, hipovolemik geriatrik hastalarda ve kardiovasküler hastalarda belirgin şekilde ortaya çıkabilir ve hipoperfüzyon nedeni ile komplikasyonlara yol açabilir (3,4,5,6)Kulak akupunkturunda P29 noktası (occiput, polster) kan basıncını arttırıcı nokta olarak tanınmaktadır (7,8). Bu nokta antitragus dış yanından kolaylıkla bulunabilir. Anestezi etkisi altındaki hastalarda da P29 noktası bulunabilir (7) (Şekil 1). Bu çalışma; P29 noktasının uyarılması ile thiopenthal’in kan basıncını düşürücü etkisinin nasıl değiştiğini bulmak amacıyla planlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM
Hastanemizin etik komitesinden çalışma ile ilgili gerekli izin alındıktan sonra ASA 2 ve 3 grubunda torakatomi ve akciğer ameliyatı geçirecek olan toplam 28 hasta çalışma kapsamına alınmıştır. Kalp, böbrek rahatsızlığı olan ve hipertoni özelliği gösteren hastalar çalışma dışı tutulmuştur. Hastalarımızın 14’ü çalışma grubunu (Grup A), diğer 14’ü ise kontrol grubunu oluşturmuştur (Grup B) (Tablo I). Anestezi indüksiyonunda aynı yöntem uygulanmıştır. 1 saat önce 0.15 mg/kg Diazem i.m, takiben 10 ml/kg Ringer Laktat, indüksiyon sırasında 0.1 mg Diazem, 3 mg/kg i.v Fentanyl, 5 mg/kg Thipenthal, 0.1 mg Vecuronium i.v olarak uygulanmıştır.Maske ile %100 O2 inhalasyonu sağlanan hastalar 3 dakika sonra orotrakeal olarak entübe edilmiştir. 1:2 O2/N2O ve Fentanyl-Vecuronium idamesi sağlanmıştır. Peep:3 cm H2O, İ:E oranı 1:2, tidal volüm 10 ml/kg, solunum sayısı 10/dk’ya ayarlanarak solunum monitorizasyonu, Et CO2’nin sürekli izlenmesi sağlanmıştır. Hastanın hemodinamik değişkenleri izlenirken, kan basıncı, kalp hızı sürekli kontrol edilmiştir.
AKUPUNKTUR İĞNELENMESİ
Her iki grupta yer alan hastalara Thiopenthal (7 mg/kg/i.v) ile endüksiyon sağlandıktan sonra, kullanılacak P29 noktasının dışında herhangi bir Px adını verdiğimiz nokta 2 dakika süreyle uyarılmıştır. İzleyen dönemde Grup A’ daki hastalarımızda kulak kepçesinde bulunan adı verilen P29 nokta 2 dakika süreyle uyarılmıştır (Bakınız Şekil 1). Akupunktur iğnesi olarak 0.3x30 mm. ebadında iğneler kullanılmıştır.
ÖLÇÜM ZAMANLARI
Kalp hızı (KH), Büyük Arter Basıncı (BAB), Küçük Arter Basıncı (KAB), EtCO2 (Solunumsal CO2 basıncı) tüm hastalarda aşağıdaki zaman aralıklarında kaydedilmiştir (Şekil 2):1. Endüksiyon öncesi2.Thiopenthal enjeksiyonunun başlangıcı3. Thiopenthal uygulaması bitiminde bilateral yanlış nokta Px stimülasyonu (Grup A ve B)4. Kas gevşetici (Vecuronium) enjeksiyonu (3.aşamadan 1 dk sonra)5. P29 noktasının Grup A’da bilateral iğnelenmesi (4. aşamadan 1 dk sonra)6. Entübasyon başlangıcı (5. aşamadan 2 dk sonra)7. Son ölçüm(6. aşamadan 5 dakika sonra).Her iki grubun ölçülen hemodinamik parametreleri (BAB,KAB,OAB ve KAH) Mann-Whitney testi ile istatistiksel olarak karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular ortalamalar ve SD değerleri ile birlikte grafikler halinde gösterilmiştir (Şekil3-5)Tablo 1’de hemodinamik parametreler P29 noktasının 2 dk süre ile uyarılmasını takiben elde edilen değerleri yansıtmaktadır.Gruplar; yaş, ağırlık (kg), cinsiyet, ASA, KAH, BAB, KAB’ları başlangıç değerleri bakımından farklılıklar kaydetmiştir (Tablo 1). 5. ölçüm noktasına kadar her iki her iki gruptaki BAB, KAB’ ları istatistiksel olarak farklı bulunmamıştır. Thiopenthal enjeksiyonu sonrası BAB,KAB ve OAB değerleri Px noktasının uyarılması ile etkilenmemiş, fakat uzun süreli düşmeler görülmüştür. Ancak 6. ölçüm noktasından sonra her iki grup arasındaki farklılık belirginleşmiştir. Grup A (P29)’nın değerleri (p=0.05) diğer gruptan belirgin olarak yüksek bulunmuştur (BAB, KAB). Buna karşılık KAH’da hiç bir zaman aralığında farklılık kaydedilmemiştir (Şekil 3-5)Ortalama EtCO2, her iki grupta da normal sınırlarda kalmıştır. İzleme döneminde fark gözlenmemiştir.
TARTIŞMA
P29 noktası stimülasyonu, reflekssel kalp hızı değişikleri olmaksızın kan basıncını istatistiksel olarak yükseltmektedir. Px noktasının stimülasyonu ile anlamlı bir hemodinamik değişiklik görülmediğinden bu etki ağrılı uyaran ile açıklanamaz. Akupunktur noktalarının etki mekanizması şu ana kadar net bir şekilde açıklanamamaştır (9,10,11). Literatürde, otonom sinir sistemi üzerindeki etkisi bildirilmektedir (12,13,14,15). Akupunktur uygulaması anlaşıldığı kadarıyla., normal kan basıncı üzerinde etkisiz iken, arteriyel hipertonus/hipotonus durumlarında merkezi sinir sistemindeki sempatik nöral aktivite üzerine modülatör etki göstererek, sempatik zincirde düzenleyici etki oluşturmaktadır (16).
SONUÇ
Thiopenthal indüksiyonunda görüldüğü gibi ani ve aşırı düşmeler her iki kulaktaki P29 noktalarının stimülasyonu yoluyla kalp atım hızında değişiklik yapmaksızın azaltılabilir.Bu yöntem herhangi bir komplikasyon riski olmaksızın, kardiyak risk altındaki hastalarda KAH’ ı değişikliğe uğratmaksızın, kan basıncında oluşan düşmenin yol açtığı hipoperfüzyon ve buna bağlı olarak kardiyak komplikasyon riskinden korunmada yardımcı olabilir.Yöntemin oldukça kolay, tüm hekim ve hemşirelere öğretilebilir olması dolayısıyla hastalara faydalı olunabileceği düşüncesindeyiz.
KAYNAKLAR
1. Büch, HP und Büch,U: Narkotika in: Forth, W; Henscheler, D; Rummel, W: Allgemeine und spezielle Pharmakologie und Toxikologie. Bibliogrophisches İnstitut, Wissenschaftsverlag, Mannheim/Wien/Zürich, 1980, S: 80-83.2. Cao, XD; Xu, SF; Lu, WX: İnhibition of the sympathetic nervous system by acupuncture. Acupunct, Electrother. Res. 8 (1983), S:25-35.3. Conway, CM; Ellis, DB: The hemodynamic effect of the short acting barbiturates. Brit. J. Anaesth. 41 (1969), S: 534.4. Ernst, M; Lee, MHM: Sympathetic effects of manual and electrical acupuncture of the Tsusanli knee-point: Comparison with the Hoku hand point sympathetic effects Eşxp. Neurol. 94 (1986), S: 1-10.5 Ernst, M; Lee, MHM: Sympathetic vasomotor changes induced by manual and electrical acupuncture of the Hoku point visalized by thermography. Pain 21 (1985), S: 25-336. König, G; Wancura,I: Einführung in die Chinesiche Ohrakupunktur. Karl F.Haug Verlag, Heidelberg, 1980, S: 74-75, 102.7. Lange, G: Akupunktur der Ohrmuschel. WBW Biologish-Medizinshe Verlags GmbH&Co KG, Schorndorf, 1985, S: 51, 76, 81, 129, 147, 162.8. Larsen, R: Anaesthesie. Urban&Schwarzenberg, München/Wien/Baltimore, 1990, S: 220-227.9. Li, Peng: Modulatory effect of electroacupuncture on cardiovascular functions. J. Tradit. Chin. Med. 5(3), 1985, S:211-21410. Nemes, C; Niemer, M; Noack, G: Datenbuch Anaesthesiologie. G. Fischer Verlags, Stuttgart/New York, 1985, S: 28-34, 328-329.11. Nissel, H; Schiner, E: Akupunkturtherapie bei Kreislaufregulationsstörungen. Dtsch. zeitscr. Akup. 1989, S: 18-21.12. Omura, Y: Cardiovascular Responses to Acupuncture. Am J. Chin Med. 2 (1), 1974, S:112-113.13. Snow, JC: Manual der anaesthesie. F. Enke Verlags, Stuttgart, 1983, S:80-83.14. Sonntag, H; Hellborg, K, Schenk, HD et all:Effect of Thiopenthal on coronary blood flow and myocardial metabolism in man. Acta Anaesth. Scand. 19, 1975, S:69.15. Thomas, D; Collins, S; Strauss, S:Somatic sympathetic vasomotr changes documented by medical thermographic imaging during acupuncture analgesia. Clin. Rheumatol. 11, 1992, S:55-59.16. Zhao, C: Acupuncture treatment of hypotension. J. Tradit. Chin. Med. 7 (3), 1987, S:229-230.